Озанаькъан Салман биография На Ингушском

Беканаькъан ДордагIа Тембота кхоллам гIалгIай литературе чIоагIа лоархIаме ба

Бекарга бетта 19 ди 2021 шу

ГIалгIай метта кепайоазув хьахилар а цун ларда тIа хьалхара литературни йоазош арадала доладалара а зама я 1920-1940 шераш. Халкъа ший йоазув хьахилар — къаман гIулакх-оамалца хувцам хилар санна хIама да, эрсаша революция оал цох. Йоазонгара дIадолалуш да халкъа дешар, кепайоазув, хоамбаржар, литература — цу массадолчо халкъа кхетам дегIабоалабу. Хьакхеллача йоазонна хьалха а байнна дIаовтташ бола викалаш къаьстта хьинар долаш а, къаман яхь йолаш а, денале нах хила беза. Ишта ца хилча гIулакх чакхдаргдац. Цу тайпарча нахах хиннав гIалгIай къаман эггара хьалхара хьехархо — Беканаькъан ДордагIа Тембот.

Вайна ховчох, гIалгIай къам йоазонга даьнна бIаь шу а хьалдизадац. Къаман меттала йоазув дацар, аьнна, вай мотт-м, кега ца луш, цхьацца хьагучадувлача кердача хIамашта цIераш тахкарца дегIаихаб. Дукха кицаш, ховли-довзалеш, сакъердаме дувцараш, фаьлгаш дувцарца метта лоаттабаьб мотт, вай даьша. Бакъда, цхьа да оарцагIвала везача хьале эттаб гIалгIай мотт 19 бIаьшарено ший доал 20 бIаьшаренга ковдадаьча замах. Цу ханна из кхета а даь, мотт каьхата тIа баккхаргахьа къахьега болабеннаб вай къаман цхьаццабола къонхий. Цига хьалхалаьттарех ва къаман хьехархо Тембот.

Малсаганаькъан Кураза Зоврбика вай йоазув хьакхеллача хана, массарел хьалха а ваьнна шийна тIа а ийца, наха юкъе из дIадоаржадеш къахьийгарех ва Тембот. Керда кхелла йоазув 1921 шера чIоагIдаьчул тIехьагIа, из йоазув шин шера гаргга кулгайоазонца леладаьд цар. ХIаьта из кепайоазон тIа даккхардухьа дукха къахьегаш, кийчон балхаш дIакхахьа дийзад. Из болх а ДордагIа Тембота дукхагIбар шийна хьатIаийца хиннаб.

Беканаькъан ДордагIа Тембот ваьв 1873 шера декабрь бетта 27 дийнахьа Йоккхача Ачалкхе. Цхьаькханахьа хьоахадаьд 1878 шера февраль бетта 10 дийнахьа из ваьв аьнна. Бакъда цох бакъдар, нийсагIдар малагIа да ца хой а лоархIаш дар хьалхара таьрахь да.

Тембота да ДордагIа хьал-таро дика долаш саг хиннав. ДIадувш лаьтта а долаш, дукха жа-доахан а долаш, Буро тIеи Ачалкхеи, шиннахьа, тикаш а йолаш. Буро тIарча тика чу дохкаш дуа хIама хиннад, хIаьта Ачалкхе хиннача тика чу цIен боахама, вахара эшар хиннад. Тембота нана, Доврбеканаькъан Букачий Iумара йоI хиннай.

ЗIамига кIаьнк волча хана денз хьисап долаш хIамах дика кхеташ кайоаллаш хиннав Тембот. Ший даьна тIехьадешарца Къуръана цхьаццадола айташ а, къаман багахбувцамаш а, халкъа иллеш а Iомадаь хиннав из дагахьа, хIаьта кицаш-м цунна дукха ховш хиннад. Эггара хьалха деша дIаволалуш, цкъарчоа шоай юртарча маьждиге Iомадаь хиннад цо Iарбий йоазув-мотт. ТIехьагIо Наьсарен Буро чу хиннача дешарле дIавеннав из дас. Из яьккха ваьлча, цо деш гIалгIай керттера шахьар хиннача Боро тIарча реальни училище. 1893 шера из чакх а яьккхе дIахо деша вода из Ростове хиннача Варшавский политехнически институте. Цхьан шера дийшача, цамогаш хиларах из институт йите цIа а вай, шийна дарба а дай, Буро тIа хиннача паччахьалкхен банке чинал долаш болх бу цо. Цу замалахь Буро тIа дика даь шоай цIенош а хиннад цар.

Кхыбола гIалгIай къонгаш санна бIорахой тIем тIа а моастагIчоа духьал латаш дакъа лаьцад Тембота. Деникинцашта духьал латаш тIем тIа чов а яьй цунна.

ГIалгIай къам паргIатдаргдола оагIо лохаш, цу оагIорахьа дукха теркам лоаттабеш къахьийгарех ва Тембот. Ханаца шийна улув баьхаб цо ше мо уйла йола нах. 1920 шерашка из чIоаггIа чуув къам сердалонга дигара Iилман балхаш тахка, уж дIаязде, дукхача шерашка шийна дагалаьттар кхоачашде къаман тIера хало дIаяккхара къахьега волалу, дIаболабу боккха юкъара болх. Беррига ший низ дIалу цо къаман гIулакх-оамал дегIадоаладара, хьинаре дакъа лоац вахара эргдоаккхача оагIорахьарча балхаца, дукха уйла ю, къахьег ма хулла чехкагIа бIаьшерашка хьайоагIа боадо халкъа юкъера дIаяккхара, къаман меттала дола йоазув арадаккхара. Къаьстта вай къам йоазув мотт ховш ца хилар чIоагIа Iаткъаш хиннад цунна. Из хьагаш хиннав дунен Iилманца къахьегаш шоай мотт, гIулакх-оамал, хьисап довзаш из доашхаш къахьегаш болча кхыча къаман нахах. Бакъда царех хьегарах бала пайда боацилга кхета а деш из гIийртав шийна могача тайпара къам сердалонга дига, къаман хьалхале лаццал ба аьнна шийна хетарашца къахьега.

Малсаганаькъан Зоврбика «Сердало» яха вай хьалхара газет хьакхеллача хана, цун редактор из ше хиннав. Дале а, цунна чIоагIа эшаш хиннав газет лерттIа кхоаччаш леладергдола цIенхашт вола саг. Газета геттара эшаш хиннав дика гIалгIай мотт ховш а керда хьахинна гIалгIай йоазув ховш а вола саг. ХIаьта Тембота Зоврбикаца ший доттагIал хилар бахьан долаш, хьалххе а цунгара хьа а ийца, Iомадаь хиннад из йоазув. ХIаьта дIабувцаш бола гIалгIай мотт-м Темботал дикагIа ховш атта саг хиннавац цу замалахьа. Из ва эггара хьалха гIалгIай мотт хьеха волавенна саг, къаман хьехархо. Газета «Сердало» бехктокхаме секретарь а волаш, таржамхо а волаш болх баьб цо редакце хьинаре къахьегаш

Болх дIаболабаь а балалехь Тембота вIашагIъеллай дика гIалгIай мотт ховш а цу меттала язде ховш а болча нахах йола йоаккха йоаца тоаба. Уж ба Хоаной Осман, Озанаькъан Салман, Овшанаькъан Махьмад, Iоахарганаькъан Лорса, Дахкилганаькъан Бахьаудин иштта кхыбараш а. Ший беррига низ оарцагIа баьккха царна дIахьийхад цо из керда даьнна йоазо. Уж кхы дукха ца говш цох дIа а кхийттаб.

Юххера а ший болх болабаьб газета «Сердало». Цун хьалхара номер араяьннай Буро тIа май бетта хьалхарча дийнахьа 1923 шера. Пхи бIаь газет да уж эггара хьалха араяьнна хинна тираж. Из хьалхара номер арайоалача дийнахьа, цох боккха кха хинна, Наьсаре вIашагIа а кхийтта, Буро тIа кхо бIаь совгIа саг вахар тхо, яхаш, дувцар боккхийча наха. Из йоазув хьакхоллара ди гIалгIашта массаза а лоархIаме хиннад.

Газета бехктокхаме секретарь хиннав тIех лоархIаме вола Беканаькъан ДордагIа Тембот. Наьна меттагахьа чIоагIа говзал, хьисап долаш саг хиннав из. Юххьанца деррига къа ше хьега дезаш хиннад цун газет арадала доладелча. Бакъда, цо из болх,
чIоагIа цох доккхал деш, бIу ца къожабеш, хьабеш хиннаб. Из газета хьакхоллача а цу юкъе доккха дакъа лаьца ва из. Цу газетах доаккхалдеш, цун хьалха лаьтта ши саг вувцаш, цох лаьца ДордагIа Тембота язъяьй «Сердало» яхаш цIи а йолаш, байташ.

Дахалда вайна «Сердало»! —
Вай культуран чарх,
Камаьршача Iаьдало
Вайна байта малх.

Зоврбика тIехк я хьо,
Тембота дулх да хьо,
Ткъамаш дIаьха да хьа,
БIаргаш сийрда да хьа.

Хиланза хьалдаь, дале хьалкхийна,
Зовне екача назмех чуийна,
Вай лоаман тархаш сомйоахаш доагIа
Хьо, заман тур, культуран дIоагIа.

Села чIоагIа вай мотт каьхата тIа балар дезаш хина гIадваха яздаьд поэта уж мугIараш. Укх байташкахьа хьалхарча бIоагIилга тIа йоах цо «Сердало» вай культуран чарх хилар а, из сийрда малх хилар а. Дог тийша хиннав из мотт дIаяьзбеш хилча цунца дIаязъеш йола культура, дукхача нахага дIакхоачаргхиларах. ДIахо шоллагIча бIоагIилга тIа шеи Зоврбики шиъ вIаший хеттав цо. Зорбиках газета тIех я йоах, хIаьта шийх — Темботах — газета дулх да йоах. Дулх тIадоацача тIехкан чIоагIале яц, тIехк юкъе ца йоалле дулхан а низ бац! КхоалагIча бIоагIилга тIа цо дувцар да цхьа ший маIан долаш. Лоаман юрташка бахача нахага из кхоачарг хиларах дог тийша, цох дог гIоздаьнна ва из, шоллагIа дале, лоаманхой вахар газета тIа дувцаш хилар а хьахьокх цо.

Цу хана гIалгIай йоазув кхолларо дукха вай кагий нах дешара тIахьийхаб. Массанена а дагадаьллар хиннад «Дешар сердало — цадешар боадо» яха керда даьнна кица. Цу хана гIалгIай йоазонхошта шоаш деш долча йоазонна кепатохийта из цхьа газет мара кхы моттиг хиннаяц. Иштта дегIааха болабеннаб гIалгIай йоазон мотт. «Сердало» бахьан долаш шой начIал лакхдеш, говзал ираеш, дош кIоаргдеш къахьийгад юхьанца цу ханарча йоазонхоша. Из газет бахьан долаш а хиннаб царех дукхагIчарех эзди йоазонхой.

Вай хьахинна каьхата мотт эггара хьалха караийцачарех а ца Iеш, Темботах хул хьалхара хьехархо а. 1923 шера Областной дешара отдело вIашагIйохк курсаш. Темботах тийша хиннай уж а. 1923 шера диъзлагI арадоалача газета тIа кепатох цо «Хьехархой курсаш» яха статья. Тахан а ший мах бовнза я из. Цо йоах:

«Вай, гIалгIай мехкара хIанзара дешар, эрсийчул совгIа гIалгIай меттала а да. ГIалгIай метта дешар юрташка хьеха гIалгIай хьехархой беза.
Наьсарерча Буроча уллача школе укх июнь бетта юххье 1923-ча шера хьехархой курсаш я йолалургйолаш. Курсаш лоацца я, цар ханаш кхоккха бутт мара бац.
Цига хьехаргбар цкъа гIалгIай мотт ба, шоллагIа — хьисап, кхоалагIа — географи, диълагIа — истори; деррига а дешар гIалгIай меттала хургдолаш да.
Деша баьхкача наха мехка чотах хургболаш хьехархой кхача, книжкаши тетрадаши да, цхьабарашта чуIе фусам хургья. Курсашка деша бехараш ба бусулба дешар дийша, хIанз хьужарешка деша багIараш а, баьннараш а — берригаш а ханна 20 шерал зIамагIа боацаш. Цига дешаш ба эрсий мотт дика хов кагий нах а.
Дешар кхаь бетта йистедоалаш да. Дийша баьннарий бокъо я хьаштдолча юрта хьехархо хила, эрсий хьехархошта нийсса алапи а долаш. Хьужарера мутаIалам вар ший хьужаре юха чуваха бокъо йолаш ва цу тIа гIулакх де, хьашт дале из дешар новкъа доацаш цу юрта хьехархо ва из, дизза алапи а долаш.
Хьехархочун болх бе безам боацачоа шийна Iомаде дешар хул цох. Дешаро массаза а соввоаккх саг. Ший наьна меттала дешар доаца къам къамашта юкъе вIалла къам а дац хIанз, акха къам лоархI цох, сий далац цун. Ший меттала дешар доацача къаман саг, дешар долча къамашта юкъе нийсвелча, ший къаман йоазув ца хилар шийна мел Iаткъ цунна дика хов. Цудухьа шоай наьна меттала дешар хиллал ираз хиннача къамо модз санна мерза а хеташ Iомаде дезар из, вешта моллагIча къаман дешар вай везачо Iомадолда. ».

«. дешар ший наьна меттала даьлча, из ца хар доккха эхь да, кхувш боагIача гIалгIай кагийча наха.
— Со визза гIалгIа ва, — ала йиш яц цун ший меттала дола йоазув ца хейча!».

«МоллагIа долча кхыча къаманца яхье этте латт вай, воай лоалахошца, хьаькъалахи, говзалашкеи дунен сердалонгеи додача хIаманна, кхычоа санна вай хьал ца эттача, цунна вай йоаккхо ца йича, ийрчадаргда вай наха хьалхашка. Вай яхь хила еза воашта нийссача къамашца.
Вайна а беза воай чура че лелае нах. Уж ца хилча, вай йиш яц воай йоазонга дала. Цудухьа хьа а дIа а ца кхувсаш сахьаташца хьалкхеде деза вай воай дешар. Дешара вай хьалха далар шун кара да, кагий нах! Керттера шун кара да из!».

«Сеца хий, мелла кIоарга дар, аьнна, тхьайса латт, тхьайса хIама — денначоа нийсса да». «Iийнача берзал лийнна цогал теннад», — яьхад вай даьша. Сомадала гIалгIай къам! Iа а хьа-эца укх маьлха дунен тIара кхыча къамашта нийсса хьайна доагIа дакъа!

«Ший дакъа хьал ца эца саг а — саг вац, ший дакъа хьалъэца ца хов къам а къам дац».
Иштта нахага кхайкамаш а деш, чакхйоал из статья.

Хьехархой курсашка хьийха а ца Iеш Тембота гIалгIай йоазув Iомадаьд советски партини школе курсашка. Къаьстта цун хьехархочун начIал гучадаьннад из ГIалгIай хьехархой техникуме хьехаш хиннача хана. ДукхагIа бола вай къаьнара йоазонхой цо хьийха ба. Воай хьалхарча мугIарашка латта йоазонхой вахар тахка айттача гучадоал вайна ДордагIа Тембот царна хьехаш хинналга.

Литератураца, грамматикаца, юкъарлон балхаца дукха я вай тахан лелаеш йола ший хана Тембота кхелла хинна терминаш. Вай орфографен хьалхара бокъонаш увттаяьр а из ва.

1928 шера апрель бетта 2 шоллагIча дийнахьа арадаьннача «Сердало» газета номера тIа «Ши зама» яха ший поэма IотIаяьккхай цо.

«Ши зама» ювцача хана вай теркам тIабахийта боагIа цун поэтически говзала. Йолалушшехьа а халкъа кицан тIара дIайолалу из:

Сигала морх йоацаш, ДогIа делхарг ма дац, —
Дег тIа бала боацаш, БIарг белхарг ма бац.

Укх кицашца хьахов вайна поэт цIена гIалгIай мот ховш хиларал совгIа халкъа кицаш довзаш а цар маIан дика кхетадеш а хинналга.

Тембота прозаически кхоллам ба дукха статьяши очеркаши. Цо повесташ язъеш хиннай, алар, цхьаккха лар йолаш хIама дац. ДукхагIа йола цун очеркаши статьяши кепайийтай цун хьамсара хиннача «Сердало» газета тIа. ВIалла кIорда а ца деш дийнахьа а бус а цу тIа вагIаш хиннав из. Цун кхача хиннаб из газет.

Беканаькъан ДордагIа Тембота кхоллам гIалгIай литературе чIоагIа лоархIаме ба. ГIалгIай дукхача йоазонхоша ма аллара ший тайпара гIалгIай поэзии хьайолаенна хьаст ба из. ГIалгIай къаман гIулакх-оамал, мотт, къаман Iадаташ дегIадара ший беррига низ дIабеннаб цо. Дукха яздаьдац Тембота, бакъда кхоллама йоазо кIезига дале а мотт бикъа ба цун, бIарчча библиотека хьалйиззал маIан даккха йиш йолаш ба цун хIара кхоллам. Цун кхоллам бешаш хилча хIарача ший заман хьашташ кхоачашдеш хила веза саг, яхача уйлан тIа вода. Тембота из дика кхетадеш а хиннад.

Тембот дагавоагIаш хинначар хийла оалаш хиннад, цо дукха вай багахбувцам дIаязбаьб. Бакъда, уж деррига балхаш шоай ханна кепа ца тохарах, мича дахар ца ховш дIадаьннад. Къаьстта дукха хиннадар, йоах, Тембота дIаяьздаь турпала-эпически иллеши, шира дувцараши, наьртий оаламаши.

1939 шера кхелхав ДордагIа Тембот. Дала гешт долда цунна! Вийрза моттг Дала даькъала йойла!

Халкъа хьехархо хиннача Беканаькъан ДордагIа Тембота хьамсара хиннача «Сердало» газета укх шера 98 шу дизад май бетта 1 дийнахьа. Ше хьакхеллачахой мехка дола кердадараш, хувцамаш, наьха вахара хьал белгалдеш хьадена газет да из. Тахан а шийна ма могга хьинаре къахьегаш мехка хьал тоадалар дог доахаш болх беш я «Сердало» редакци.

Беканаькъан Дордаг1а Тембота 98 шу хьалха ма аллара, «Дахалда «Сердало» — вай культуран чарх»!

«Сердало» — гIалгIай кепайоазон ираза никъ.

Тема урока «Озиев Исма1алий Салман»(5-11 классаш)

Обращаем Ваше внимание, что в соответствии с Федеральным законом N 273-ФЗ «Об образовании в Российской Федерации» в организациях, осуществляющих образовательную деятельность, организовывается обучение и воспитание обучающихся с ОВЗ как совместно с другими обучающимися, так и в отдельных классах или группах.

Рабочие листы и материалы для учителей и воспитателей

Более 2 500 дидактических материалов для школьного и домашнего обучения

Видеолекции для
профессионалов

  • Свидетельства для портфолио
  • Вечный доступ за 120 рублей
  • 311 видеолекции для каждого

Йийла мероприяти Озиев Исма1алий Салман

Лоарх1ам: Дешархошта йоазанхочун биографи йовзийтар,цун кхоллам тахкар, тематика белгалъяр, дешархошка пайда эцийтар,Даьхенцара безам совбаккхар.

Эпиграф: Сийлахь Даьхен во1 хье вале,

Хьай къахьегам кхо ма бе!

Тахан вай йийла мероприяти хетаю Озиев Салмана вахара а кхоллама а наькъа , цун 1 феврале 115 шу дизарца. Урока эпиграф я Озиев Салмана дешаш . Вай къам доккха деце а цун хиннаб , болаш а ба сий , къаман яхь хьалйоаккхаш ц1ихеза дукха къонгаш. Берригаш а бийца варгвац. Цу тайпарча сий долча , яхь йолча къонгех ва Озиев Исма1алий Салман . Укх д1адахача ткъоалаг1ча б1аьшаре вай къаман т1аэттача дикача а вонна а долча х1аман доакъашхо а волаш хьавена хиннавар из .

Тахан лоацца цун вахарах а кхолламах а дувцаргда вай .Цун произведенеш т1а вайна пайда бар лах а хьожаргда . Боккха хьехам луш да Салмана яздаь дукха мугIараш, афоризмаш а хинна дIаайттад. Цу дешаша Iомаву вахара чам фуд ха, цох пайда эца, мах хоадабе, валар дагадоха. Царех да кIоарга маIан дола ер дешаш а: «Мелла сакъердаме дале а вахар сел безаме хургдацар, цунна тIеххьа доагIача валаро из хоадош децаре. Вахар кIордоргдар. Сакъердамеи шийга денача дикани мах ховрбацар сага цунга гIайгIа йоацаш ецаре»

ГIалгIай цIихеза поэт, хьехархо , таржамхо, публицист вола Озиев ИсмаIалий Салман ваьв 1904–ча шера I–ча феврале Наьсарен районерча Дошлакъий–Юрта ахархочун дезале. ГIалгIай литератураца, из хьахила доладеннача хана денз, айхха ювзаенна хьайоагIа Озиев ИсмаIалий Салмана цIи. ГIалгIайчен къаьнагIа болча йоазонхошца Беков Темботаца, Мальсагов Зовр­бикаца, Гойгов Iаддал–Хьамидаца, Осмиев Хьамзатаца, Озиев Ахьмадаца, Муталиев Хьажбикарца цхьана дIаволавеннав из а говзаме йоазош де.

Озиев Салман гIалгIай литература а йоазув а кхоллаш хьалхалаьттарех цаI ва. Цо даьд тайп–тайпара балхаш: из хиннав « Сердало » газета корреспондент, гIалгIай поэзен лард елларех цаI, гIалгIай грамматика учебникий автор, ишта дика халкъа хьехархо.

Ше дунен чу мел вах, гIалгIай литература дегIадоаладеш из дIачIоагIдеш хьавенав Озиев Салман. ДIалаьрхIача, цо гIалгIай литературан лард йоллаш а, из кхыча къамий литературашта нийсса дIаоттадеш а къахьегаш яьккхай дезткъа шу гаргга ха.

ГIалгIай мотт цIенеи дикеи бувцаш, из безаш саг хиннав Озиев Салман. Цун кхоллама никъ бувца вай болабе безам ба са укх оаламца

Дешархой, г1алг1ай багахбувцам литература лард я, х1аьта са безам ба шоана цхьа оалама чулоацам бовзийт.

Ший да волча чувенав во1. Хаттар даьд цо даьга: «Алал сога, ва са да. Малаг1а да эггара ч1оаг1аг1а дола сага декхар».

Вокхо жоп деннад: «Да – нана ларх1ар. Хьаша т1аэцар, цунна деза г1улакх дар».

« Из –м ц1ийца ма дий вай» — аьннад во1о. Т1аккха а хаьттад во1о. малаг1а да эггара ч1оаг1аг1а дола декхар.

Жоп деннад дас: «Халахь, са во1, эшшача метте Даьхен кхо ца деш, хьай са д1адалар»

Дай –мохк , Даьхе… Фу ма1ан да цу дешай? Фу яхилга да из? Из я эггара хьалха вай наьна б1аргашка хьажа моттиг, эггара хьалха ког лаьтта этта моттиг, эггара хьалха даь кулг лаьца моттиг.Цу тайпара моттиг хиннай Озиев Салмана Дошлакъий-Юрт.Хозача, дег чу дувшача дешашца ювц поэта ший Даьхе, цунцара ший безам.

Озиев Салман массаза а ший къам дезаш, цох дог лазаш саг хиннав. ХIаьта, поэта хетачох, къам ираз долаш, гIоза даха йиш яц ший мехка из дахаш ца хилча.

Вайна ховш ма хиллара, гIалгIай къам I944 – ча шера ший мехках а даьккха, кхойтта шера хала лийнад.

Цу темана Озиев Салмана хетаяьча произведенеех « Тамаш яр » яха поэма Озиев Салмана язъяьй I968 шера. Шоай мехках баьнна, наьха лаьтта лелача гIалгIашта цIаккха дагара йоалаш хиннаяц Даьхе:

Поэма тIа дувцачун хоттадалар да ер мугIараш:

… Iурра–сецца наб–са доадаь,

Бераш, истий меттахь хьоадаь,

Эхь–юхь, гIулакх–эздел доадаь,

Хьийна хоам ма тамаш яр…

… Бакъда, ваь мохк бицлуш бацар,

Цунах къастар дего лацар,

Из мохк мара сина тацар –

Цунцар безам тамаш яр…

… Мукъабаьлар нах цIабаха,

Ваха ловча моттиг цIенгахьа –

Дегай гIозал тамаш яр

Шоайла вIаший кхааш доахар.

ГIадбаха нах тамаш яр…

Дукха хиш да вай мехка доккха,з1амига. Дукхача поэташа а йоазонхоша а аьннад царех шоай хоза дош. Иштта ший дош оал Озиев Салмана Наьсар-хих

Вахарах– леларах лаьца язъяча стихаша йоаккха моттиг дIалоац Озиев Салмана поэзенна юкъе. Царех я « Вахар »,

ХIара саго шийна тIехьа тIабоагIарашта юташ йола вахара лараш тайп–тайпара я. Цунна хов ше гайна–ганза лергволга.

Цудухьа, ше тахан лергволаш санна наьха хьашташка хьожаш хила веза из. ТIаккха мара цу сага цIи седкъашта юкъе къагаргьяц.

(«Сога вахар делакъеж»)

« Вахара лараш » яха стихотворене мугIарашца поэта гучадоакх Iоажал тIаккхачалца саг мишта ваха веза, цо ший Iоажал тIехьа хIана тетта еза яхача деша уйла йойт цунга:

«Къонали къоанали» яхаш я вай х1анз ладувг1аргдола стихотворенни. Вай хьалх йийшача стихотворенеца ювзае йиш я аьнна хет сона ер а.

.Мотт вай къаман эггара йоаккхаг1а йола ганз я. Из дег1аихаб баг1ахбувцамца, мах баь варгвоацаш хоза а, б1аьхий а, боккха лорх1ам болаш а ба г1алг1ай мотт. Тахан доккха баркал а оалаш дагабоха беза вайна вай метта хьалхара йоазув кхеллараш: Мальсагов Кураза Зоврбик, Беков Дордаг1а Тембот, Озиев Илеза Ахьмад,Осмиев Сосе Хьамзат, Муталиев Шовхала Хьаж-Бийкар, Озиев Исма1алий Салман. Мах баь варгвоцаш , ч1оаг1а лоарх1аме болх ба цар баьр. Ди бийса ца къувсаш вай йоазон мотт дег1аболабеш, из наха 1омабеш яьккхай цар шоай йоаккха ха. «Йоазонхо» яхаш я вайна х1анз ешаргьйола стих.

Уж ба вай литература ларде лаьттараш,уж ба вай мотт к1оаргбе ,хозбе г1ерташ къахьийгараш. Эггара халаг1ча хана а цун уйла еш хиннараш. Шоайла бувзам лоаттабеш, шо-шоай хьаллаца г1ерташ д1абахаб. Цудухьа хила а мег ,ч1оаг1а безе бар Салмана шийца цхьан кхолламе муг1арех лаьтта новкъостий. Царех ца1 вар Осмиев Хьамзат. Цун хетаяьй поэта е стих.

(Ч1онкий бордаш халла дийла)

Т1аккха харцдоттаг1ий малаш ба? Уж мишта хул гучдоакх вайна поэто.

Г1алг1ай кицаш да « Бакъдар дувце, мотт ц1ена хул; харцдар дувце, б1еха а хул.» « Къахьа дале а, бакъдар тол. ..» Харц лувш вар ц1аккха а саг хетаргвац наха.Бакъдар гуча ца даьлача 1ац. Цудухьа яьхад вай даьша « « Къахьа дале а, бакъдар тол. ..»

Цу темах хетаяьяй поэта е щий стих.

Халкъа юкъе лелаш дола лоаца дувцараш ларде а дехкаш дукха произведенеш кхеллай Озиев Салмана. Царех я «Шин з1амигача саго …»яха прозаически кхоллам.Йоазонхочо дувцар хетадаьд дIаяхача заманна. Йоазон тIа поэта дика гойт вай даьй хинна вахар–лелар, цар леладаь эхь–эздел, хоза гIулакх. Уж хиннаб хьаьнала къахьегам а болаш, денал а долаш бола нах. Цар лакха лоаттадаьд шоай къаман мехкарий сий. Из дика гучадоаккх автора шин з1амигача сага сурт в1аши духьала оттадарца.

(«Шин з1амигача саго …»)

Мишта оал вай ши сурт в1аши духьалара оттадара литературни говзалах?

Цу тайпара говзал каст-каста йоалаю йоазонхочо ший произведене т1а.

Безам, ц1ена безам.Фу хила йиш я цул хозаг1а? Ма ч1оаг1а ма1ан долаш да из дош. Ма дукха хоза дешаш ала йиш я цох.Хетаргахь, цхьа поэт, йоазанхо, суртанч, философ хургвац ший дош безамах ца оалаш .Безам-из ба боккха низ.

Тоами цатоами. Юха а в1ашидухьалара говзал йоалаю поэта. Тоама морзо ховргдац цатоам ца бовзачоа.

Къахьегамца дувзаденна да сага вахар. Къахьегаш волча сага дукха х1ама в1аштехьдоал,1алам хувца а.

(«Саго 1алам хувц)

Вай къамо дукха т1емаш леладаьд.Уж т1емаш леладаьдац машар ца безаш, уж леладаьд кортамукъале езаш. Из кортамукъале цар лоръяьй БАРТ-ЦХЬОАГ1О хиларца.

Х1аьта т1ом вайна безац.

(Т1ом, хьо тхона безац.)

Тахан, вайна халахете а, ИсмаIалий Салман вайца вац. ЦхьоалагIча феврале бIаь итт шу дуз, гIалгIай халкъа поэт, таржамхо, Iилманхо, хьехархо, Салман ваьча денз–хьа. 2002–ча шера 5–ча ноябре кхалхар хилар цунна. Дийшача наха ма аллара, езача хана къастар из вайцара. Цо ше а, ше кхалхалехьа массехк ди хьалха, ший дезалашца къамаьле волаш аьлар йоахар: «Марха лоацача бус са а даьнна, мархий хьалхарча ден каша ваха саг, ма–даькъал хургва–кха». Параз мархий бетта хьалхарча дийнахьа, 6–ча ноябре каралаьцар цо укх Дунен тIара тIеххьара никъ. Дала ваха–вийрза моттиг даькъала йойла Озиев ИсмаIалий Салмана. Дика цIи малха йита вахав из.

Вай мероприяти йистейоалаш са еша безам ба цун т1еххьара стихотворени . «Т1еххьара йоазув» яхаш я из:

Озиев Салман Биография На Ингушском — Бесплатно скачать Mp3

Салман Исмаилович Озиев

02:22 3.11 MB 1.5K

Вечер памяти Салмана Озиева

06:06 8.03 MB 203

Д1абовргбоаца к1ерам Албаков Джабраил 28 01 2017

18:59 24.98 MB 1K

20191004 КНИГА К 90 ЛЕТИЮ МАГОМЕД САИДА ПЛИЕВА ЕВЛОЕВА М

37:22 49.18 MB 122

Аллея Славы Руслан Наурбиев 15 марта 2019 год Хава Абадиева

25:25 33.45 MB 3.3K

Последняя сверка списков Чьи фото у нас нет

29:43 39.11 MB 1.1K

КПЦ Эздел Гандаров Магомед Топонимика горной Ингушетии Чайный клуб

01:41:36 133.71 MB 2.9K

18092018 КХОЛЛАМА ХЬАСТ МАЛЬСАГОВ АХМЕД ОРЦХОЕВИЧ

32:48 43.17 MB 576

Здесь Вы можете прослушать и скачать песни по запросу Озиев Салман Биография На Ингушском в высоком качестве. Для того чтобы прослушать песню нажмите на кнопку «Слушать», если Вы хотите скачать песню или посмотреть клип нажмите на кнопку «Скачать» и Вы попадете на страницу с возможностью скачать песню, прослушать ее и посмотреть клип. Рекомендуем прослушать первую композицию Салман Исмаилович Озиев длительностью 3.11 MB, размер файла 2 мин и 22 сек.

Все песни были найдены в свободном доступе сети интернет, а файлы с произведениями не хранятся и не загружаются на наш сервер. Если Вы являетесь правообладателем или лицом, представляющим правообладателя, и не хотите чтобы страница с произведением, нарушающие Ваши права, присутствовала на сайте, воспользуйтесь данной формой DMCA.

Сейчас слушают песни

Озиев Салман Биография На Ингушском

Наша Армия Сильна Охраняет Мир Она

Idola No Circus Nanao

C C Catch Jump In My Car Sexy Remix Go

Твои Глаза Искрятся

Flamenco Trap Remix Bass Boosted

Josh Evans Three More Years

Gacha Life Tik Tok Complication

Детка Красит Губы Катя Адушкина

Vackert Land Bo Kaspers Orkester

Слот Сколько Денег

Елена Вальяк Исцеление Внутреннего Ребенка

Eye Of The Storm Сергей Лазарев

Минусовка Милые Добрые Взрослые Отмените Войну


источники:

http://infourok.ru/tema-uroka-oziev-isma1alij-salman-5-11-klassash-4647290.html

http://mp3sax.com/mp3/%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F-%D0%BD%D0%B0-%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%83%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC/